Kto powinien aplikować o status osiedleńca, do kiedy mamy czas na złożenie aplikacji i jakie są różnice między “pre-settled” i “settled” status? O zawiłościach EU Settlement Scheme rozmawiamy z ekspertkami – z Pauliną Piotrowski z Southampton City Council, Anną Krzywicką i Adrianną Convoy z EU Welcome Project.

Ostatnie dane opublikowane przez rząd wskazują, że Polonia w dużej liczbie aplikuje o status osiedleńca. Ale mimo wszystko wielu z nas jeszcze nie złożyło aplikacji. Czy możecie wyjaśnić krótko co to jest EU Settlement Scheme?

- Reklama -

Adrianna: EU Settlement Scheme to tzw. status osiedleńca. Rząd Wielkiej Brytanii wprowadził nowe przepisy emigracyjne dla osób z Europejskiego Obszaru Gospodarczego i ich rodzin – a także dla niektórych osób spoza tego obszaru. Wszystkie osoby muszą starać się o status osiedleńca, aby móc pozostać w Anglii. Ten status nie ma nic wspólnego z Brexitem – tak naprawdę każdy, kto chce pozostać w Anglii musi się starać o status osiedleńca. 

Czy “status osiedleńca” możemy mylić z paszportem? Część osób ma już brytyjski paszport – tak więc stają się wtedy pełnoprawnymi obywatelami. A tak naprawdę jakie prawa daje mi EU Settlement Scheme?

Anna: EUSS Osoby, które mogą wykazać pięć lat stałego pobytu w Anglii otrzymają stały status osiedleńca i na podstawie tego statusu mają dostęp do usług publicznych – opieki zdrowotnej, szkoły, funduszy publicznych, emerytur – i w przyszłości obywatelstwa brytyjskiego – jeśli ktoś będzie chciał starać się o brytyjski paszport. Zmieniły się również przepisy starania się o brytyjski paszport i EU Settlement Scheme jest jednym z kroków do uzyskania obywatelstwa.

Paulina: Co jest ważne – że jeśli ktoś przyjechał do Wielkiej Brytanii przed 31 grudnia 2020 – nadal musi się zarejestrować i zaaplikować o EUSS. Nawet jeśli ktoś nie mieszkał w Wielkiej Brytanii przez pięć lat – nadal musi aplikować o status.

Jakie są kwalifikacje do aplikacji? Kto powinien aplikować i jakie trzeba spełniać normy, aby otrzymać status osiedleńca lub kwalifikować się do “pre-settled status”.

Anna: Wszystkie osoby, które przyjechały do Anglii przed 31 grudnia 2020 muszą postarać się o status osiedleńca. I ten status dzieli się na tymczasowy status osiedleńca – “pre-settled status” i stały – “settled status”. Tak naprawdę jest niewiele wyjątków jeśli chodzi o osoby, które nie muszą się starać o status osiedleńca. O status osiedleńca nie muszą starać się osoby, które mają paszport angielski, bądź wcześniej starały się o inny status imigracyjny zwany “indefinite leave to remain”. Jeżeli ktoś jest obywatelem Europy to musi starać się o status osiedleńca.

Osoby, które są w Anglii poniżej 5 lat otrzymają status tymczasowy, a osoby które są dłużej niż 5 lat otrzymają status stały.

Czy dzieci również muszą aplikować o status osiedleńca? Czy dzieci są zwolnione z aplikacji? Czy tylko osoby powyżej któregoś roku życia muszą aplikować o status osiedleńca?

Adrianna: Dzieci także muszą aplikować. Całe rodziny – dzieci, dziadkowie – wszyscy muszą aplikować o status osiedleńca, jeżeli tak jak Ania wspomniała nie mają paszportu brytyjskiego. Jeżeli dzieci nie mają wcześniej wyrobionego paszportu brytyjskiego – to muszą starać się o status osiedleńca.

Dzieci do 21 roku życia mogą być dołączone do aplikacji o status osiedleńca rodziców. Po 21 roku życia każda dana osoba musi składać o status osiedleńca indywidualnie.

Jaka jest różnica między “pre-settled status” i “settled status”? Wspominaliśmy, że jeden jest tymczasowy, a drugi stały. A czy w jakiś sposób jeden z nich wyróżnia się od drugiego? Czy te osoby które mają “pre-settled status” są jakoś dyskryminowane, mają mniejsze możliwości, benefity?

Adrianna: Krótka odpowiedź jest “tak i nie”. W sumie nie ma żadnej różnicy między statusem stałym, a tymczasowym. Jedyna różnica to, że jeżeli ktoś ma tymczasowy status osiedleńca – musi po pewnym okresie aplikować jeszcze raz – o stały status osiedleńca – jeżeli chce pozostać w kraju. Jeżeli ktoś ma tymczasowy status osiedleńca i wyjedzie z kraju na dłużej niż 6 miesięcy to traci ten status – także tutaj trzeba uważać. Jeżeli chodzi o NHS czy edukację – wszystko jest tak samo. Jedynie niestety jeżeli ktoś stara się o benefity takie jak “universal credit”, a ma ten tymczasowy status  – musi przejść test na rezydenta.

Czyli jakie są warunki dla osoby, która dostaje “pre-settled status”, a jakie dla “settled status”?

Adrianna: Czyli “pre-settled status” jest dla osoby, która jest mniej niż 5 lat w Anglii. Po upływie tych 5 lat niestety taka osoba musi jeszcze raz ubiegać się o stały status osiedleńca – jeżeli tego nie zrobi –  będzie wówczas osobą przebywającą nielegalnie w kraju i wówczas może być poproszona o opuszczenie kraju.
Jeśli ktoś ma stały status – to może wyjechać z Anglii, ale w przeciągu pięciu lat musi wrócić do kraju, aby nie stracić tego statusu.

Przyjmijmy, że właśnie dostałem “pre-settled status”. Czy ktoś mnie poinformuje o tym, że właśnie powinienem ubiegać się o “settled status”? Czy sam muszę tego pilnować?

Adrianna: W tym momencie – sprawdziliśmy to z naszymi doradcami imigracyjnymi i takie osoby niestety nie dostaną żadnej wiadomości o tym aby starały się o stały status osiedleńca. Niestety każdy musi pilnować tego samodzielnie. Z tego co wiemy, z Home Office’u nie będzie takiej informacji jak “już jest czas, twój “pre-settled status” się kończy”. Ale też nie wiadomo – być może się to zmieni.

Jak złożyć aplikację? Przyjmijmy, że jestem w tej małej grupie, które jeszcze nie złożyły aplikacji. I jak mogę aplikować?

Anna: Informacje o tym jak aplikować są dostępne w internecie – na stronie rządowej https://www.gov.uk/eusettledstatus dostępne są one zarówno w języku angielskim, polskim  jak i w innych językach. Aplikację można złożyć samodzielnie, albo zgłosić się o pomoc w złożeniu aplikacji do organizacji takich jak EU Welcome. W Southampton organizacja EU Welcome jak i Citizen Advice nieodpłatnie pomagają w złożeniu tych aplikacji – także można zgłosić się do nas zarówno po szczegółowe informacje czy praktyczną pomoc.

Żeby złożyć aplikację potrzebny jest dowód tożsamości – paszport albo dowód osobisty, smartfon z funkcją NFC. Ta funkcja umożliwi zeskanowanie chipu w paszporcie. Jeżeli nie ma się tej funkcji – to istnieje możliwość wypełnienia aplikacji online i wysłania dokumentu do Home Office, aby oni potwierdzili tożsamość. Natomiast najprostszym sposobem jest zeskanowanie paszportu przez aplikację. Wypełniamy również podstawowe dane osobowe i jeżeli podamy nasz Insurance Number, czyli numer ubezpieczenia to Home Office sam sprawdza wszystkie informacje dotyczące tej osoby. Załóżmy na przykład, że ktoś jest w kraju ponad pięć lat – więc oni za pomocą numeru ubezpieczenia potwierdzają te informacje. Jeżeli Home Office jest w stanie potwierdzić ten czas naszego pobytu – wysyła e-maila potwierdzającego o tym, że otrzymaliśmy stały status osiedleńca.

Dwie rzeczy, które są jeszcze potrzebne do aplikacji – to możliwość otrzymania wiadomości tekstowej i możliwość potwierdzenia swojego adresu e-mailowego, który później będzie też potrzebny do tego, żeby się zalogować na swoje konto. Nie otrzymujemy żadnego papierowego dokumentu – wszystko jest online. Podczas składania aplikacji jest założone konto na gov.uk gdzie poźniej można wprowadzać zmiany dotyczące danych osobowych lub uzyskać dowód, że się posiada status osiedleńca.

Co jeśli nie mam telefonu, który umożliwia mi aplikację? Czy mogę zgłosić się do jakiejś organizacji? Umówić na spotkanie? Jak to wygląda? Czy znajomy, który ma taki smartfon może nam go użyczyć do złożenia aplikacji?

Anna: Sam aparat i aplikacja na aparacie może być wykorzystana przez wiele osób. Potrzebny jest jednak własny numer telefonu, aby otrzymać sms z kodem, który później będziemy wpisywać składając aplikację. Również w przyszłości – jeśli ktoś będzie chciał się zalogować na swoje konto, to otrzyma specjalny kod weryfikacyjny przez sms. Natomiast aplikację możemy złożyć przez jakikolwiek telefon, który ma funkcję NFC – można skorzystać z telefonu znajomych, rodziny lub zgłosić się do nas – my również pomagamy te aplikacje składać.

Wiemy jak złożyć aplikację i wiemy jaka jest różnica między stałym, a tymczasowym statusem osiedleńca. A czy status osiedleńca może być komuś odmówiony? Jeżeli tak, to na jakiej zasadzie?

Anna: Tak, możemy jak najbardziej otrzymać odmowę. Pierwszą rzeczą – jeżeli dana osoba skłamie w aplikacji, drugą rzeczą – jeżeli dana osoba wyjedzie na dłużej niż sześć miesięcy, a także w przypadku przeszłości kryminalnej. W zależności oczywiście od rodzaju przestępstw – bo jeżeli ktokolwiek był kiedykolwiek aresztowany, albo ma jakąś historię kryminalną w Polsce – to nie oznacza, że Home Office odmówi nam statusu osiedleńca. Gdy zgłaszają się do nas osoby, które mają przeszłość kryminalną – kierujemy je często do biura Citizen Advice. Tam wówczas osoba, która specjalizuje się w tego typu aplikacjach to decyduje czy to przewinienie trzeba wstawić w aplikację – być może się przedawniło, a być może jest to tylko niezapłacony mandat parkingowy.

Jak najbardziej możemy otrzymać odmowę. Trzeba bardzo uważać, bo Home Office również robi swój “wywiad” i oni będą wiedzieć, czy dana osoba ma jakąś przeszłość kryminalną.

I tutaj mamy kolejne ważne pytanie – jaki jest koszt aplikacji? Wiadomo, że taka aplikacja to spora ilość pracy – zarówno dla rządu jak i papierkowej pracy. Czy jest więc z tym związany jakiś koszt?

Anna: Nie. Aplikacja nic nie kosztuje. Jeśli chodzi o usługi naszej organizacji – my również robimy to za darmo. Jeżeli ktokolwiek potrzebuje pomocy z aplikacją – warto pamiętać, ze jest ona nieodpłatna.

I teraz – co się stanie jeśli nie zaaplikujemy? Zbliża się 30 czerwca 2020, a z różnych przyczyn nie złożyłem aplikacji. Co może się wydarzyć? Jaki jest najczarniejszy scenariusz?

Anna: Jeśli ktoś nie złożył aplikacji to traci wszystkie prawa i jest w Anglii nielegalnie. Może się tak zdarzyć, że taka osoba będzie poproszona o opuszczenie kraju – oczywiście jest to długi i skomplikowany proces. Trzeba się również liczyć z tym, że jeśli ktoś będzie szukał pracy, to pracodawca będzie wymagał potwierdzenia statusu osiedleńca. Podobnie w przypadku wynajmu mieszkania, założenia konta w banku czy zarejestrowaniu się do lekarza pierwszego kontaktu.

A co jeśli osoba zaaplikowała o status osiedleńca, ale cały czas czeka na odpowiedź?

Anna: Jeżeli dana osoba złożyła aplikację, ale czeka na odpowiedź powinna mieć takie same prawa – ponieważ ma dowód na to, że jej aplikacja jest cały czas w procesie. Taka osoba może stracić te prawa jeżeli Home Office odmówi jej statusu osiedleńca.

Do kiedy możemy aplikować? Wspomnieliśmy o dacie 30 czerwca 2021 – ale warto podkreślić, że nie jest to data rozpoczęcia aplikacji. Jak długo czeka się na rozpatrzenie wniosku?

Adrianna: Każda aplikacja jest aplikacją indywidualną i tak naprawdę nie jesteśmy w stanie przewidzieć jak długo zajmie rozpatrzenie wniosku. Mieliśmy przypadki, że trwało to kilka dni, kilka tygodni jak i kilka miesięcy. Tak naprawdę do 30 czerwca powinno się mieć złożoną aplikację i otrzymaną odpowiedź. Natomiast jeżeli ktoś jakichś powodów nie da rady złożyć aplikacji do 30 czerwca powinien się z nami skontaktować – bliżej czerwca będziemy mieli informację dotyczące tego co należy jeszcze zrobić. Z tego co wiemy, jeżeli ktoś będzie miał jakieś poważne powody tego, że nie dał rady złożyć tej aplikacji – powinien mieć jeszcze dodatkowy czas.

Przyjmijmy, że zamierzam zostać w Wielkiej Brytanii jeszcze tylko do końca tego roku. Czy nadal powinienem aplikować? Czy to dotyczy tylko osób, które wiążą z Anglią dłuższą przyszłość?

Adrianna: Każdy kto przyjechał tutaj przed końcem grudnia musi złożyć tą aplikację. Jeżeli przyjechałeś i chcesz zostać tutaj do końca roku jako gość – nie będziesz korzystał z opieki zdrowotnej i innych usług publicznych to w teorii nie musisz składać aplikacji. Ale tak naprawdę jest to nierealne, więc każdy powinien złożyć aplikację żeby móc tutaj mieszkać – zarówno jeśli jest to krótkoterminowy pobyt czy długoterminowy pobyt.

A jakie rzeczy powinienem mieć “pod ręką” jeśli składam aplikację?

Adrianna: Przygotuj numer ubezpieczenia – jeżeli go masz. Można złożyć aplikację bez tego numeru, bo osoby które przyjechały do Wielkiej Brytanii dość niedawno mogły nie mieć możliwości otrzymania numeru ubezpieczenia. Będzie ci również potrzebne coś do potwierdzenia, że byłeś w Anglii przed końcem grudnia 2020. Nie musimy wykazywać, że ktoś pracował przed tym terminem  – nie chodzi tutaj o zatrudnienie. Chodzi o dowód – potwierdzenie pobytu w Anglii. Może to być potwierdzenie rejestracji u lekarza pierwszego kontaktu, założenie konta w banku czy wyciąg z ostatniego miesiąca czy trzech miesięcy – cokolwiek, co można wykorzystać w potwierdzeniu pobytu. Przydatne są umowy o mieszkanie, rachunki i dowody opłaty podatków czy jakiekolwiek rachunki na własne imię i nazwisko czy własny adres. Są tutaj małe różnice – w zależności od tego o jaką aplikację składamy – czy na status stały czy tymczasowy.

W przypadku statusu stałego – najłatwiejszym sposobem potwierdzeniem będzie jeśli ktoś pracował przez pięć lat i potwierdzenie zatrudnienia. Jeżeli ktoś miał przerwy w zatrudnieniu, ale ma inne dowody na swój pięcioletni pobyt – na przykład ktoś był przez jakiś czas na zasiłku czy regularnie chodził do lekarza i może prosić o list z przychodni. Przydatne może być potwierdzenie opłaty podatków.
Zazwyczaj my rozmawiamy z klientami o tym co robili przez ostatnie pięć lat i próbujemy dopasować to jakie dokumenty mogliby przedstawić na dowód swojego pięcioletniego pobytu. Czasami musimy być w tym dość kreatywni – bo nie każdy kto pracował przez ostatnie pięć lat ma wszystkie P60 czy P45 z zatrudnienia.

Natomiast do aplikacji o status tymczasowy potrzebny jest jakikolwiek dokument, który potwierdzi, że dana osoba była w Anglii przed końcem grudnia.

Wspominałaś, że potrzebny jest dokument tożsamości. Co jeśli mam nieważny paszport czy dowód osobisty? Czy taki dokument też może być wykorzystany, czy potrzebne są tylko ważne dokumenty.

Anna: Ogólnie do złożenia aplikacji potrzebny jest ważny paszport czy dowód osobisty. Jeżeli dana osoba nie ma ważnego dokumentu, można poprosić Home Office o wysłanie papierowej aplikacji – tylko w tym przypadku trzeba jeszcze udowodnić dlaczego dana osoba nie mogła mieć ważnego paszportu. Na przykład: składaliśmy aplikację w sierpniu, podczas lockdownu, kiedy ambasada Polska była zamknięta. Więc najpierw musieliśmy napisać do ambasady, otrzymać odpowiedź odmowną… Wszystkie te dokumenty musimy wysłać do Home Office i potwierdzić, że dana osoba nie mogła w tym momencie wyrobić dowodu czy paszportu. Na tej podstawie Home Office wysyła aplikację i na tej podstawie można złożyć aplikację papierową.
Niestety w tym przypadku “zapomniałem”, albo “przez wiele lat nie był mi potrzebny: nie jest wystarczającym wytłumaczeniem dla Home Office.
Można to też uzasadnić sytuacją finansową – jeżeli ktoś nie był w stanie zapłacić za nowy paszport – to jeśli nie ma organizacji, która może zapłacić za ten paszport lub konsulat odmawia zapłacenia za ten paszport – to również jest uzasadnienie.

Dlaczego Southampton City Council kładzie taki nacisk na to żeby zarówno Polacy jak i inni obcokrajowcy pochodzenia europejskiego składali aplikację? Idąc wzdłuż Shirley Road widzimy polskie bannery wiszące na lampach. Widzimy sporo informacji na grupach polonijnych w mediach społecznościowych. Nie widzimy, aby inne urzędy miasta, Bournemouth czy Londyn kładły na to tak duży nacisk jak Southampton City Council.

Paulina: Po pierwsze dlatego, że nie licząc Londynu – w Southampton mamy największą Polonię w Anglii. Urząd miasta widzi jak duży udział maja obywatele Unii Europejskiej w mieście. Podobnie przedsiębiorcy w Southampton liczą na dużą pomoc Polaków, którzy są ważnym elementem na rynku pracy. W szkołach w Southampton jest również bardzo duża liczba polskich dzieci i urząd miejski jest również za nie odpowiedzialny – stawiamy dobro tych dzieci zawsze na pierwszym miejscu. W momencie kiedy dzieci nie mają statusu osiedleńca – social service może w pewnych przypadkach również na to reagować – bo w Wielkiej Brytanii dobro dziecka jest zawsze na pierwszym miejscu.

Polacy są mile widziani w Southampton i chcemy o to również zadbać – aby każdy kto chce zaaplikował o EU Settlement Scheme.

Wcześniej rozmawialiśmy o tym, że rządowe dane wskazują na sporą liczbę aplikacji – jednak cały czas prowadzone są zarówno lokalne jak i ogólnokrajowe kampanie przypominające o potrzebie aplikacji o status osiedleńca. Kto jeszcze nie aplikował? Czy powinniśmy jeszcze zaapelować do którejś z grup, która nie aplikowała o EU Settlement Scheme?

Paulina: Prowadzony jest teraz ogólnokrajowy spis ludności – więc dzięki temu będziemy wiedzieć ilu Polaków jest w każdym mieście. Do końca lutego 2021 aplikację złożyło 5.2 miliony rezydentów Unii Europejskiej – w tym Polaków. Obecnie w Home Office jest też nawał aplikacji – bo wiele osób składa wnioski o settlement status. Na decyzję trzeba czasami poczekać nawet około 3 miesięcy – ale to również zależy od indywidualnej sytuacji osoby, która składa wniosek.

Nie mamy dokładnych danych ilu Polaków z Southampton złożyło aplikację – chociaż bardzo chcielibyśmy wiedzieć.

Te grupy do których teraz chcemy dotrzeć to grupy, które nie mają dostępu do telefonów komórkowych, telewizji, internetu…

W takim razie co przykładowy pan Kowalski może zrobić, jak może pomóc. On już złożył aplikację, jego żona i dzieci również – teoretycznie taka osoba może pomyśleć, że skoro ma cały proces za sobą – to dlaczego ma się przejmować innymi.

Adrianna: My mamy taki system. Jeśli przychodzą do nas osoby i składają o status osiedleńca – pytamy zawsze czy mają dzieci, babcie, dziadków, znajomych – i przypominamy – jeśli macie bliskich, którzy nie złożyli aplikacji – zapraszamy, możemy w tym pomóc.

Poza tym mamy taki system jeżeli mieliśmy wcześniej kontakt z obywatelami UE – dzwonimy do nich i namawiamy ich na złożenie aplikacji, jeśli nie zrobili tego wcześniej. Upewniamy się czy taka aplikacja została złożona poprawnie i sprawdzamy czy taka osoba otrzymała już status osiedleńca. 

Anna: Ja, korzystając z okazji chciałam poprosić wszystkich o przekazanie tej informacji dalej. Przekazujmy te informacje dalej – rodzinie, znajomym, współpracownikom, którzy są obywatelami innych krajów Europejskich. Rozmawiajcie o tym!

Jeżeli ktoś jest pracodawcą, to również powinien się zainteresować czy nasi pracownicy już zaaplikowali o status osiedleńca. Paulino, wiem że Southampton City Council robi bardzo dużo jeśli chodzi o pracodawców. Czy są dostępne jakieś materiały o EU Settlement Scheme, które możemy rozpowszechniać w firmach, wśród znajomych? Gdzie mogę szukać takich informacji?

Paulina: Takie informacje są ogólnodostępne na stronie internetowej https://www.gov.uk/eusettledstatus – jest tam specjalna sekcja dla pracodawców i można się dowiedzieć jak udzielić informacji i pomóc swoim pracownikom. Po drugie – wszystkie urzędy miasta mają takie materiały i informacje dla pracodawców.

Mam aplikację – wiadomo, że raz na jakiś czas będę musiał uaktualnić informacje na swoim koncie. Pierwsza rzecz – zmieniłem pracę – muszę kontaktować się z Home Office – czy muszę dać im o tym znać?

Adrianna: Nie.

Zmieniłem adres zamieszkania – adres zamieszkania, który podałem na aplikacji jest już nieaktualny. Czy muszę to jakoś uaktualnić?

Anna: Tak. Informacje, które koniecznie trzeba uaktualniać na naszym koncie to adres mailowy, numer telefonu, adres zamieszkania oraz gdy zmienimy dokument tożsamości – to również musimy poinformować Home Office o tym. Obecnie proces związany z uaktualnieniem dokumentu tożsamości jest trochę bardziej skomplikowany – ma być ułatwiony w przyszłości.

W momencie kiedy aplikacja została rozpatrzona i został przyznany status – możemy zalogować się na konto. Proponuję również wszystkim, którzy złożyli aplikację żeby sprawdzili jak to wygląda – konto ma kilka sekcji, jest zdjęcie, informacje i możliwość uaktualnienia danych.

Zmieniłem numer telefonu – czy też muszę informować o tym Home Office?

Anna: Trzeba to uaktualnić w systemie, bo jest to potrzebne żeby zalogować się na konto. Chodzi tutaj o otrzymanie kodu, który trzeba wpisać przy logowaniu się na konto.

Zmieniłem dokument tożsamości – paszport, dowód osobisty. Czy muszę uaktualnić te informacje?

Anna: Trzeba te dane uaktualnić. Chociaż przy składaniu aplikacji – osoby, które mają paszport biometryczny, to przy przekraczaniu granicy paszport jest skanowany, więc te dane tam są. Jednak przy zmianie trzeba podać dane i zaktualizować informacje.

Ożeniłem się, wyszłam za mąż – czy przy zmianie nazwiska czy stanu cywilnego powinienem to zmieniać?

Anna: Jak najbardziej. Wprowadzenie informacji o zmianie stanu cywilnego nie jest wymagane, ale zmiana nazwiska – tak.

Jak dokonać takich uaktualnień? Wspomniałaś, że wystarczy zalogować się na swój profil. Jak to wygląda?

Anna: Na stronie jest “View and prove your immigration status”. Tam na dole mamy zielony “start now” I wpisujemy kolejne dane, które pozwolą nam zalogować się na konto.

Czy pracodawca ma prawo zapytać nas o nasz status osiedleńca? Czy jest to informacja tylko dla mnie i nie muszę się tym dzielić? Jak to wygląda?

Adrianna: Jak najbardziej – pracodawca powinien wymagać informacji o statusie osiedleńca o pracownika, a pracownik powinien takiej informacji udzielić. Pracodawca w ten sposób wie, że dana osoba jest w Wielkiej Brytanii legalnie. I jest to bardzo proste – trzeba wejść na swoje konto i tam jest opcja “podzielenia się kodem”. Jeżeli chcemy udostępnić te informacje w przypadku wynajęcia mieszkania, benefitów czy potrzeby pracodawcy. Wówczas zaznacza się konkretne opcje i system generuje kod ważny na 30 dni. Ten kod możemy wysłać do pracodawcy e-mailem i pracodawca może odczytać status danej osoby.

Co jeszcze pracodawca może sobie ode mnie zażyczyć? Czy ja dostaję jakiś list, kartę? Czy to potwierdzenie statusu osiedleńca jest tylko online?

Paulina: Tak samo jak przy zatrudnieniu pracodawca może poprosić o pokazanie dowodu tożsamości – paszportu czy dowodu osobistego oraz Insurance Number – tak teraz może prosić o informacje dotyczące statusu osiedleńca. To pracodawca jest odpowiedzialny za to kogo zatrudnia legalnie, za odprowadzanie podatku oraz ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku gdy tego nie robi – mogą być tego konsekwencje.

Czy jest jakiś sposób w jaki mój pracodawca będzie wykorzystywał te informacje? Wiadomo, że weszła teraz ustawa o General Data Protection Regulation, czyli o tzw. RODO. Czy te informacje jakoś mogą być wykorzystane przeciwko mnie w pracy?

Paulina: Nie. W przypadku gdy zatrudniamy się w jakimkolwiek kraju – musimy pokazać dowód tożsamości. Nawet jeśli jesteśmy Polakami i szukamy pracy w Polsce. Jeśli pracodawca pyta nas o nasz pin do karty – to powinniśmy się zacząć martwić.

Anna: Informacje, które widzi pracodawca są również ograniczone. Pracodawca nie widzi wszystkich informacji, tylko to co jest potrzebne. Tak samo jest z zasiłkami czy przy wynajęciu mieszkania.

Czy nasz landlord czy agencja od której wynajmujemy mieszkanie może zapytać nas o tego rodzaju potwierdzenie – potwierdzenie naszego statusu osiedleńca?

Adrianna: Tak, jak najbardziej. Jeżeli wejdziemy na nasze konto to przy udostępnianiu informacji o naszym statusie jest również opcja “rent”. Tak samo w przypadku pożyczek czy kredytów hipotecznych – również generujemy kod i udostępniamy potrzebne informacje.

Czasami słyszy się informacje o organizacjach czy firmach, które pobierają opłaty za pomoc w aplikacji. Dlaczego część firm pobiera te opłaty?

Anna: Ciężko nam odpowiedzieć na to pytanie. Możemy jedynie potwierdzić, że jako organizacja charytatywna mamy fundusze z Home Office – na pomoc ludziom w aplikacji o status osiedleńczy. Natomiast my również musieliśmy jako organizacja postarać się o kwalifikacje do tego, aby móc pomagać ludziom w procesie aplikowania. Nie jesteśmy w stanie wypowiedzieć się na temat innych organizacji i tego dlaczego pobierane są opłaty. Podejrzewam, że jeżeli ktoś prowadzi działalność to może pobierać opłaty. Natomiast jest możliwość uzyskania darmowej pomocy.

A co jeśli czytają to teraz osoby z Winchester? Początek kodu pocztowego ten sam, ale inny urząd miasta. Gdzie takie osoby mogą zwrócić się o pomoc?

Paulina: Na stronie gov.uk dostępne są informacje o lokalizacji punktów gdzie możemy lokalnie uzyskać pomoc czy informacje. Nie wydaje mi się, że działalność dziewczyn jest ograniczona jeśli chodzi o lokalizację – ale warto to sprawdzić.

Powróćmy jeszcze do tematu jak długo czeka się na rozpatrzenie aplikacji. Czyli kiedy jest ostateczny deadline dla osób, które jeszcze nie złożyły aplikacji? Mówimy cały czas o 30 czerwca 2021, ale też ten 30 czerwca to data kiedy powinniśmy mieć już rozpatrzony wniosek. Jak to wygląda?

Anna: Trzeba składać jak najszybciej. Najbezpieczniej jest złożyć już – bo jeśli ktoś złoży bliżej czerwca i nie dostanie odpowiedzi do końca czerwca, to ten status imigracyjny jest pod znakiem zapytania. I jeśli ktoś pobiera zasiłki to może je tymczasowo stracić. Dlatego też proponuję nie czekać i złożyć aplikację jak najszybciej.

Jak długo według was trwa przejście przez całą aplikację? Mamy przygotowane wszystkie dokumenty – mamy numer telefonu, telefon, paszport, swój Insurance Number, adres e-mailowy…

Anna: I tyle. Jeżeli pod naszym numerem Insurance Number podpięta jest wystarczająca historia naszego pobyt w Wielkiej Brytanii to powinno wystarczyć.

Adrianna: Chciałam też zaznaczyć, że jeżeli dana osoba nie maa telefonu z NFC to my mamy swoje własne telefony pracownicze, którymi robimy te aplikacje.

Anna: Tak, potrzebna jest też aplikacja, którą trzeba użyć – tego nie wspomnieliśmy. Bo jeśli ktoś chce złożyć aplikację indywidualnie na swoim własnym telefonie, ma dostęp do NFC, nie ma problemu z językiem angielskim i czuje się na siłach żeby zrobić to samodzielnie – potrzebna jest informacja, która nazywa się EU Exit: ID Document Check.

Na początku też ta aplikacja działała tylko na systemie Android, teraz już wiemy że działa również na IOS, więc na iPhone’ach. Jak sprawdzić czy ktoś posiada taką funkcję NFC?

Adrianna: Jest to bardzo proste. Jak chcesz pobrać aplikację – to automatycznie pojawi się informacja czy nasz telefon jest kompatybilny z tą aplikacją. Od razu będziemy wiedzieli czy telefon ma NFC.

Wspomniałyście, jest możliwość spotkania się z wami osobiście – jak to wygląda? Jak umówić się z wami na spotkanie, żeby móc otrzymać od was pomoc?

Anna: W tej chwili, ze względu na restrykcje umawianie wizyt jest ograniczone. Więc jeżeli ktoś czuje się na siłach żeby złożyć aplikację tylko z naszą pomocą przez telefon – jest to możliwe. Ze względu na ograniczenie czasowe można poprosić również o wizytę w naszym biurze. W tej chwili przyjmujemy tylko w poniedziałki. Nasze biuro jest przystosowane, mamy zabezpieczenia jeśli chodzi o COVID-19. Jedyne co prosimy klientów – to aby przyszli w maseczce. Można się z nami skontaktować telefonicznie bądź e-mailowo i umówić na spotkanie.

Bezpłatna pomoc w języku polskim dla mieszkańców Southampton jest dostępna pod numerem telefonu 0 800 246 5339, eusss@euwelcome.org.

Aa czy na granicy muszę pokazywać informację o statusie osiedleńczym, czy wystarczy paszport?

Anna: Ze względu na to, że wszystko jest online – ta informacja powinna być w systemie. Czyli kiedy pokazujemy dowód tożsamości – ta informacja już powinna być w systemie. Wiemy, że czasami dla własnej pewności ludzie drukują sobie informacje o statusie osiedleńca. Nie ma przeciwwskazań – można to wydrukować, natomiast przy pokazaniu dowodu tożsamości powinno to być w systemie.

I tutaj poruszyłaś ciekawą kwestię – ponieważ, na samej górze tego listu – e-maila mamy informację “niniejszy list nie jest potwierdzeniem statusu”.

Anna: To jest bardziej dla klientów i własnej pewności. Jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że  mamy dokument papierowy. Ta informacja jednak powinna być tylko w systemie. Zaniesienie tego listu wydrukowanego, czy wydrukowanej treści strony do landlorda czy pracodawcy nie będzie potwierdzeniem statusu osiedleńca.

Podsumowując – czas na złożenie aplikacji mamy do 30 czerwca, ale nie czekajmy i zacznijmy to robić już dzisiaj. Czy jeszcze raz możecie przypomnieć jakie informacje powinniśmy przygotwać aby złożyć aplikację?

Adrianna: Do złożenia aplikacji potrzebny jest numer telefonu, adres e-mail, paszport lub dowód osobisty. Jeżeli ktoś się stara o “settled status” potrzebny jest również National Insurance Number i dobrze byłoby gdybyśmy mieli jakieś potwierdzenie naszego pięcioletniego pobytu. Jeśli chodzi o “pre-settled status” potrzebne jest jakiekolwiek potwierdzenie, że dana osoba przyjechała na Wyspy przed 31 grudnia 2020.

Kto powinien aplikować?

Anna: Każdy kto nie ma paszportu angielskiego bądź statusu imigracyjnego, który z tego zwalnia. Dzieci, które mają prawo do paszportu angielskiego, ale samego dokumentu jeszcze nie – nie muszą składać. Natomiast jeżeli dziecko nie ma prawa do paszportu angielskiego – musi składać aplikację.

Adrianna: Chciałam jeszcze przypomnieć, że numer do EU Welcome – 0 800 246 533 to jest ogólny numer. My z Anią pracujemy tylko w poniedziałek, wtorek i środę – więc jeśli ktoś zadzwoni w czwartek – proszę zostawić swoje dane, a my oddzwonimy jak najszybciej jak to możliwe. Jeśli ktoś chce się z nami bezpośrednio skontaktować lub zadać pytanie – proszę pisać przez stronę na Facebooku lub na stronie.

Paulina: W imieniu Southampton City Council chciałam też dodać, że to jest w interesie każdego z nas, aby nasi przyjaciele i rodzina również aplikowali o EU Settlement Scheme. Mając status osiedleńca będziemy mieli dostęp do wszystkich praw – prawa do pracy, opieki zdrowotnej lub świadczeń rządowych.

Więcej informacji o EU Settlement Scheme znajdziemy również tutaj.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Napisz komentarz
Wpisz swoje imię tutaj