czwartek, 13 kwietnia 2017

Tradycje Wielkanocne z całego świata – jak inni obchodzą święta?

Wielkanoc w polskich rodzinach to świąteczne śniadanie, pisanki, kraszanki, święconka, palemki i śmigus-dyngus. Oprócz uroczystości kościelnych, które z powagą upamiętniają śmierć i zmartwychwstanie Jezusa, nasze święta są zwykle kolorowe, wesołe i spędzane w gronie rodzinnym.
Kolejne dni Wielkiego Tygodnia zapełniamy nabożeństwami i świeckimi zwyczajami, a polska tradycja przekazała nam nawet tak dziwne świąteczne obyczaje jak połykanie bazi z poświęconej palemki, które ma zapewnić zdrowie i bogactwo. Na całym świecie Wielkanoc obchodzona jest na bardzo różne sposoby. Wiele z nich zupełnie nie przypomina polskich, czy angielskich świąt i może naprawdę zaskoczyć.

Świąteczne jajka na drzewach

Jajko to symbol nowego życia i odrodzenia, dlatego jest związane z wieloma wielkanocnymi tradycjami. W Niemczech kolorowych pisanek używa się do przystrajania okolicznych drzew. Rekordowa liczba jajek na jednej roślinie to 10 tysięcy. Jabłoń z tyloma ręcznie malowanymi pisankami została przystrojona przez państwa Kraft w Turyngii. Widok jest niezwykły, ale wymaga też wiele wysiłku. Według państwa Kraft, przy takiej ilości to „bardziej praca, niż przyjemność”. Przygotowanie rekordowego świątecznego drzewka zajęło im pełne trzy tygodnie od 9 rano do zapadnięcia zmroku. Ozdabiają oni swoją jabłoń co roku od 50 lat, a rezultat ich starań jest dostępny dla turystów.

Wyścigi i polowanie na pisanki

Pisanki są też głównym elementem świątecznych rywalizacji. Wyścigi polegają na staczaniu wielkanocnych jajek z pagórków lub popychaniu ich specjalną długą łyżką po płaskim terenie. Zwycięzcą zostaje najczęściej ten, kto potoczy swoją pisankę najdalej, lub pierwszy dojdzie z nią do mety. Taki świąteczny wyścig odbywa się nawet na trawniku Białego Domu.
Inny wielkanocny konkurs to polowanie na jajka. Jest ono popularne w wielu krajach, tak zróżnicowanych kulturowo jak USA, Kanada, Niemcy, Szwecja, Szwajcaria, Malezja, Australia, Brazylia, Indie czy Filipiny. Dzieci wybierają się na świąteczne polowanie i szukają wielkanocnych jajek ukrytych w ogrodzie. W trawie mogą być schowane prawdziwe jajka, czekoladowe pisanki albo jajka z plastiku wypełnione słodyczami. Dzieci zbierają je do koszyków, a na koniec zwycięzcy dostają nagrody. Polowania organizowane są przez rodziny w prywatnych ogródkach lub przez całe miejscowości w parkach albo innych miejscach publicznych.

Wielkanocny Ogień

Konkursy to nie jedyna forma spędzania Wielkanocy, w której uczestniczyć mogą całe wsie lub miasta. W Europie północnej popularne są wielkanocne ogniska. W Niemczech, Danii, Szwecji, Finlandii, Holandii, Szwajcarii i Austrii zobaczyć można wielki ogień wokół którego gromadzą się dziesiątki lub setki osób.
Często rozpala się go o zachodzie słońca w Wielką Sobotę i podtrzymuje przez całą noc. Czasami te olbrzymie publiczne ogniska zamieniają się w małe festiwale, ze straganami z jedzeniem, napojami i atrakcjami dla dzieci. Największy ogień wielkanocny miał ponad 45 metrów wysokości i został rozpalony w holenderskiej wsi Espelo.

Palenie Judasza

Na południu Europy i w krajach Ameryki Łacińskiej płoną natomiast kukły Judasza. Grupy przyjaciół, wsi i stowarzyszenia przygotowują jego podobizny i często organizowany jest konkurs na najlepszą kukłę. 'Judasze' są potem niesieni w pochodach, a na końcu kara dla zdrajcy Jezusa przybiera formę wieszania na drzewach, palenia, biczowania lub nawet wysadzania fajerwerkami. Taka uroczystość ma symbolicznie wypędzać zło.

Wielkanocne latawce

Mniej mroczna tradycja dominuje na Bermudach. Tam popularność zyskało wielkanocne puszczanie latawców.  Mają one często kształt sześcio- lub ośmiokątów i są pokryte kolorowymi geometrycznymi wzorami, a wielu mieszkańców Bermudów przygotowuje je własnoręcznie. Tysiące ludzi zbierają się w święta od Wielkiego Piątku i puszczają wspólnie latawce. Tę tradycję zapoczątkował podobno nauczyciel, który użył latawca, żeby wytłumaczyć uczniom wniebowstąpienie Jezusa.

Pasja

Bezpośrednim nawiązaniem do znaczenia świąt Wielkiejnocy są przedstawienia pasyjne, w których odgrywana jest droga krzyżowa. Jedne z najbardziej wyjątkowych spektakli tego typu wystawiane są w niemieckiej wsi Oberammergau. Wieś zaatakowana przez dżumę w 1633 roku obiecała odgrywać Mękę Pańską w zamian za ocalenie.
Przedstawienie jest rozgrywane w trakcie jednego pełnego dnia, a w przygotowania zaangażowani są niemal wszyscy mieszkańcy. Pasja jest wystawiana od maja do października co dziesięć lat i przyciąga wielu zainteresowanych turystów. Kolejne przedstawienie odbędzie się w 2020 roku.

Biczowanie i krzyżowanie

Na Filipinach wierni idą o krok dalej niż odgrywanie męki Jezusa: część z nich sama poddaje się cierpieniom, które są częścią drogi krzyżowej. Odbywają się tam procesje, podczas których mężczyźni biczują swoją skórę do krwii. Niektórzy decydują się nawet na ukrzyżowanie z użyciem prawdziwych gwoździ, którymi przebijane są ich dłonie. Obie te tradycje to dla nich formy pokuty i zbliżenia się do Boga

Halloween w Wielkanoc

W niektórych krajach poświęca się wiele uwagi nie tylko cierpieniu i zmartwychwstaniu Jezusa, ale też motywowi śmierci. W Wielki Czwartek w Verges w Katalonii odbywa się taniec ludzi przebranych za śmierć. Natomiast Szwedzka Wielkanoc przypomina trochę Halloween; w trakcie dni poprzedzających Wielką Niedzielę dzieci przebierają się za czarownice, chodzą od domu do domu i wymieniają swoje rysunki na słodycze.
W Norwegii w Wielkanoc bardzo popularne jest czytanie kryminałów. Ta dość młoda tradycja nazywa się Paskekrim i opanowuje cały kraj. Norwegowie chętnie obdarowują się nawzajem książkami i spędzają większość świąt zaczytani w zagadki detektywistyczne lub oglądając kryminały w telewizji, a krótkie opowiadania o zbrodni drukowane są nawet na kartonach mleka.

Zajączek Wielkanocny

Zajączek Wielkanocny wywodzi się z tradycji luterańskiej i kiedyś oceniał, które dzieci były grzeczne, a które nie. Obecnie jest już łagodniejszą postacią i po prostu rozdaje słodkie prezenty. W niektórych krajach, takich jak na przykład Stany, Kanada czy Wielka Brytania, zamiast na zająca, dzieci czekają na wielkanocnego króliczka.
W Australii, gdzie króliki są szkodnikami, zaproponowano alternatywę dla tradycji: czekoladowe prezenty przynosi też Easter Bilby. Ten mały żyjący na wolności gryzoń ma długie uszy, ale też długi ogon i w przeciwieństwie do sprowadzonych z Europy królików, wywodzi się z Australii. Bilby to zagrożony gatunek, a jego wielkanocna popularność to część akcji, która próbuje go ochronić. Wielu Australijskich producentów czekolady przeznacza na ten cel część zysków z czekoladowych figurek bilby.

Dzwony Wielkanocne

We Francji, Belgii i Holandii dzieci dostają prezenty z trochę bardziej nietypowego źródła. Dla uczczenia śmierci Jezusa dzwony kościelne milkną tam w Wielki Czwartek, Piątek lub Sobotę. Dało to początek wielkanocnej legendzie o dzwonach, które w tym czasie lecą do Rzymu, żeby tam spotkać się z papieżem. W drodze powrotnej roznoszą dzieciom słodycze.
Dzwony przynoszą najczęściej pisanki, czekoladowe jajka, słodkie zajączki i... czekoladowe wielkanocne dzwonki.

Owce, talerze i fajerwerki

Grekom nie wystarcza cukrowy baranek na Wielkanocnym stole – bardzo popularne jest jedzenie baraniny. Zupa z owczego żołądka to część śniadania, a reszta owcy jest pieczona na rożnie. Poszczególne greckie wyspy mają tez swoje wyjątkowe sposoby obchodzenia świąt. W Wielką Sobotę mieszkańcy Korfu wyrzucają z okien gliniane garnki do akompaniamentu głośno bijących dzwonów i gry zespołów muzycznych. Nocą hucznych obchodów dopełniają bębny i fajerwerki.

Autor: Ewa Gruszewska

0 comments:

Prześlij komentarz