poniedziałek, 17 marca 2014

Szczepienia: kiedy się szczepić i na co?

W Wielkiej Brytanii istnieje program darmowych szczepionek oferowanych przez NHS. W ramach tego programu szczepienia obejmują niemowlęta od 2 miesiąca życia do osób w późnym wieku senioralnym.

Szczepienia uznawane są za najlepszy sposób uodpornienia organizmu na niektóre choroby. Zazwyczaj podawane są w formie zastrzyku zawierającego niewielką dawkę bakterii lub wirusów wywołujących daną chorobę lub też małą ilość związku chemicznego produkowanego przez daną bakterię. Ponieważ są one nieaktywne, szczepionka nie wywołuje choroby, a tylko zmusza organizm do produkowania przeciwciał lub komórek odpornych na dane bakterie lub produkowane przez nie związki chemiczne.Przeciwciała z kolei są białkami, które atakują bakterie zanim zdążą wywołać chorobę.

Do pierwszego roku życia

Niemowlęta otrzymują szczepionki w drugim, trzecim i czwartym miesiącu życia. Za każdym razem jest to ten sam zestaw składający się z dwóch zastrzyków - jeden z nich chroni przed następującymi chorobami: błonica, tężec, ksztusiec, choroba Heinego-Medina i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, drugi zaś to szczepionka przeciw zakażeniu pneumokokowemu. W trzecim miesiącu życia, drugi zastrzyk stanowi ochronę przed meningokokowym zapaleniem opon mózgowych typu C. Ponadto dziecko również otrzymuje doustną szczepionkę przeciwko rotawirusom – podawaną w formie kropelek.
Wszystkie szczepionki są nieaktywne - oznacza to, że bakterie w nich zawarte nie wywołają danej choroby u dziecka. Nie zaobserwowano również poważnych efektów ubocznych, a jeśli są, to występują niezwykle rzadko. Zazwyczaj na skórze dziecka, w miejscu zastrzyku może pojawić się zaczerwienienie, które szybko zniknie. Kilka godzin po podaniu szczepionki, dziecko może być drażliwe, niekiedy towarzyszy temu podwyższona temperatura.

Po pierwszym roku życia

Między dwunastym a trzynastym miesiącem, dziecko otrzymuje kolejną dawkę szczepionek przeciwko zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych oraz meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych typu C, obie w jednym zastrzyku, zaś w drugim dawka przeciwko odrze, świńce i różyczce (MMR).
Zestaw szczepionek otrzymany w drugim miesiącu życia (oprócz pneumokoków) oraz MMR podawany jest również po ukończeniu 3 lat i czterech miesiecy – ma on na celu uodpornić dzieci przed rozpoczęciem nauki w szkole.

Dla nastolatków

Dziewczynki w wieku 12-13 lat są szczepione przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego typu 16 i 18. Szczepienie podawane jest w formie trzech zastrzyków – pierwsze dwa w odstępie 1-2 miesięcy, trzeci zaś 6 miesięcy po pierwszym zastrzyku.
Wirus brodawczaka ludzkiego (ang: human papillomavirus HPV) często wywołuje zakażenia i choć są one bezobjawowe, mogą być przyczyną raka szyjki macicy. Ten rodzaj nowotworu może rozwijać się przez wiele lat od wystąpienia zakażenia.Szczepienie zapobiega rakowi szyjki macicy wywołanemu przez typ 16 i 18 tego wirusa w 99% i jest skuteczny przez 6 lat. Nie oznacza to jednak, iż całkowicie zapobiega rakowi szyjki macicy, ponieważ istnieją również inne rodzaje tego nowotworu nie mające związku z wirusem brodawczaka ludzkiego, dlatego ważne jest, aby kobiety odbywały regularne badania cytologiczne.
Między 13 a 18 rokiem życia, podawane są szczepienia 3 w 1 przeciwko błonicy, tężcowi i chorobie Heinego-Medina. Jest to bezpieczna szczepionka i nie występują po niej żadne efekty uboczne oprócz lekkiego  zaczerwienienia lub niewielkiej opuchlizny w miejscu zastrzyku. Dodatkowo, w osobnym zastrzyku podaje się jeszcze dawkę przeciwko meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych typu C. Szczepienia te stanowią wzmocnienie ochrony zapewnionej przez szczepionki otrzymane w dzieciństwie.

Ochrona przed grypą

Szczepionka przeciw grypie, w Wielkiej Brytanii potocznie zwana “flu jab” jest dostępna za darmo dla określonych grup wiekowych oraz osób szczególnie narażonych na grypę i jej powikłania. Coroczne szczepienia przeciwko grypie odbywają się w przychodniach i szpitalach w okresie jesiennym – od października do listopada.

Zaleca się, aby następujące osoby korzystały z corocznych darmowych szczepień na grypę:
- osoby po 65 roku życia
- kobiety w ciąży
- dzieci i dorośli cierpiący na chroniczne choroby np. choroby serca lub układu oddechowego
- dzieci i dorośli mający osłabiony układ odpornościowy

W przypadku zachorowania na grypę u tych osób mogą wystąpić poważne powikłania, np. zapalenie płuc, dlatego lekarze zalecają, aby osoby szczególnie narażone były co roku szczepione.

Dlaczego co roku?

Badania potwierdzają, iż szczepionka na grypę faktycznie zapobiega tej chorobie. Ponieważ nie jest ona w stanie ochronić nas przed wszystkimi wirusami,poziom ochrony u każego jest inny i nie gwarantuje, że w 100 proc. grypa nas ominie. Aczkolwiek, jeśli mimo wszystko zachorowaliśmy, to będziemy ją przechodzić znacznie łagodniej, a przede wszystkim krócej niż gdybyśmy się nie zaszczepili.
Aby zapewnić sobie stałą ochronę przeciwko grypie, należy szczepić się co roku. Dlaczego? Działanie szczepionki słabnie w miarę upływu czasu, a każdego roku powstają nowe odmiany grypy, dlatego też co jakiś czas powstają nowe szczepionki chroniące nas przed różnymi odmianami tej choroby.

Ponadto, istnieją dowody na to, iż szczepionka przeciwko grypie obniża ryzyko zawału serca.

Autor: Ewa Erdmann

1 comments:

  1. Szczegółowe rodzaje i kryteria niepożądanych odczynów poszczepiennych z rozporządzenie MZ o NOP:

    1) odczyny miejscowe, w tym odczyny miejscowe po szczepieniu BCG:
    a) obrzęk,
    b) powiększenie węzłów chłonnych,
    c) ropień w miejscu wstrzyknięcia;
    2) niepożądane odczyny poszczepienne ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN):
    a) encefalopatia (zapalenie mózgu),
    b) drgawki gorączkowe,
    c) drgawki niegorączkowe,
    d) porażenie wiotkie wywołane wirusem szczepionkowym,
    e) zapalenie mózgu,
    f) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
    g) zespół Guillaina-Barrégo;
    3) inne niepożądane odczyny poszczepienne:
    a) bóle stawowe,
    b) epizod hipotensyjno-hiporeaktywny,
    c) gorączka powyżej 39°C,
    d) małopłytkowość,
    e) nieutulony ciągły płacz,
    f) posocznica, w tym wstrząs septyczny (sepsa),
    g) reakcja anafilaktyczna,
    h) reakcje alergiczne,
    i) uogólnione zakażenie BCG (gruźlicą),
    j) wstrząs anafilaktyczny,
    k) zapalenie jąder,
    l) zapalenie ślinianek,
    m) porażenie splotu barkowego,
    n) inne poważne odczyny występujące do 4 tygodni po szczepieniu.

    OdpowiedzUsuń